Expert Speaks : સોનું $4,000ની નીચે, દિવાળી પહેલાં શું કરવું?

સોના માટે આ સપ્તાહ જૂન પછી સૌથી ખરાબ સપ્તાહ રહ્યું. સ્પોટ ગોલ્ડ 4% ઘટીને પ્રતિ ઔંસ $3,995 અને MCX પર સોનું 4% ઘટીને પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1.42 લાખ થયું હતું. ચાંદી પણ 5.4% ઘટીને પ્રતિ ઔંસ $53.90 થઈ હતી અને MCX પર 7.3% ઘટીને પ્રતિ કિલો ₹1.96 લાખ થઈ ગઈ. ડોલર અને રૂપિયાના ભાવ સ્થિર રહેવા છતાં ઓઈલ, વ્યાજ દર અને દબાણને કારણે સોના અને ચાંદીમાં વેચવાલી જોવા મળી હતી. સાઉદી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હુથી બળવાખોરોના હુમલાઓએ બ્રેન્ટ ક્રૂડને $116થી ઉપર ધકેલી દીધું, જેને બજારોએ મોંઘવારી વધવાના સંકેત માન્યા છે, જેનાથી ડિસેમ્બરમાં અમેરિકન ફેડ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરમાં વધારો થવાની શક્યતા વધીને 78% થઈ ગઈ. સેન્ટ્રલ બેંકોની ખરીદી અને ભારતીય ETF પ્રવાહે રોકાણને ટેકો આપ્યો છે, અને ધનતેરસ અને દિવાળીની માંગ પણ કિંમતી ધાતુઓા ભાવમાં ઘટાડાને મર્યાદિત કરશે. અમારું માનવું છે કે 28 ઓક્ટોબરના રોજ ફેડના નિર્ણય પહેલાં સપોર્ટની નજીક તબક્કાવાર ખરીદી કરવી જોઈએ.

ભાવનું પ્રદર્શન

સોનામાં જૂન પછી સૌથી ખરાબ સપ્તાહ જોવા મળ્યું છે. સ્પોટ ગોલ્ડના ભાવ 4 ટકા ઘટીને 3,995 થયા હતા. સોનામાં જુલાઈની મધ્ય પછી પહેલી વખત પ્રતિ ઔંસ 4,000 ડોલર નીચે સાપ્તાહિક બંધ આવ્યો છે. ચાંદીમાં વધુ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ચાંદી 5.4 ટકા ગગડીને પ્રતિ ઔંસ 53.90 ડોલરે પહોંચી હતી, જે નવેમ્બર 2025 પછીનું તેનું તળીયું છે. MCX પર સોના વાયદો 4 ટકા ઘટીને પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ. 1.42 લાખ થયો જ્યારે ચાંદી વાયદો 7.3 ટકા ગગડીને પ્રતિ કિલો રૂ. 1.96 લાખ થયો હતો.

આ સ્થિતિમાં કઈ બાબતો સ્થિર રહી તે સૌથી વધુ ધ્યાન ખેંચનારી બાબત છે. ડૉલર ઇન્ડેક્સ લગભગ યથાવત રહ્યો, અને રૂપિયો પણ તેના શરૂઆતના સ્તરથી માત્ર બે પૈસાના તફાવતે બંધ થયો. તેથી, આ કોઈ ચલણ સંબંધિત ઘટના નહોતી. આ સ્થિતિ પાછળ ક્રૂડ ઓઇલ, વ્યાજ દરો અને ફરજિયાત વેચવાલી (forced selling) જેવા પરિબળો જવાબદાર હતા.

વૈશ્વિક આર્થિક પૃષ્ઠભૂમિ અને ફેડ નીતિ

બોન્ડ માર્કેટોએ પણ આ જ દિશામાં તેનું મૂલ્યાંકન કર્યું અને સંકેતો આપ્યા છે. CME FedWatch મુજબ, 27–28 ઓક્ટોબરની FOMC બેઠકમાં વ્યાજ દરો યથાવત રહેવાની સંભાવના 92% હતી, જ્યારે ડિસેમ્બર સુધીમાં દરોમાં વધારો થવાની સંભાવના 78% હતી. અમેરિકાના આંકડાઓએ આ સ્થિતિને વધુ વેગ આપ્યો. ઓક્ટોબરનો 'ફ્લેશ કમ્પોઝિટ PMI' 58.4 થી ઘટીને 57.6 થયો, તેમ છતાં વેચાણ-કિંમત ફુગાવો (selling-price inflation) ઓગસ્ટ 2022 પછીના સૌથી ઝડપી દરે વધ્યો. યુનિવર્સિટી ઓફ મિશિગનના અંતિમ સર્વેક્ષણ મુજબ, એક વર્ષના ફુગાવાની અપેક્ષાઓ વધીને 4.7% અને લાંબા ગાળાની અપેક્ષાઓ 3.5% થઈ ગઈ છે; આ બંને આંકડા મે મહિના પછીના સૌથી ઊંચા સ્તરે છે.

અમેરિકાનો ૧૦ વર્ષનો ટ્રેઝરી યીલ્ડ ૫.૦-૫.૧%ની આસપાસ છે. આવા વાતાવરણમાં જે ધાતુ પર કોઈ વ્યાજ નથી મળતું નથી તેમાં રોકાણ આકર્ષવું મુશ્કેલ છે. અમેરિકન ગોલ્ડ એક્સચેન્જના જીમ વિકઓફે તેનો સારાંશ આપતા લખ્યું, મધ્યસ્થ બેંકો ઇચ્છે તેટલી ઝડપથી રાહત નહીં આપે અને આ સ્થિતિ સોના-ચાંદીમાં તેજીની અપેક્ષા રાખતા રોકાણકારો માટે પ્રતિકૂળ છે.

ભૂ-રાજકીય તણાવ

અખાતના દેશોમાં સ્થિતિ હજુ પણ ખરાબ છે. બુધવારે, 21 ઓક્ટોબરના રોજ, એક હુથી ડ્રોને સાઉદી અરામકોના શાયબાહ ઓઈલ ક્ષેત્ર પર એક પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ નજીક ભારે વિનાશ વેર્યો હતો, જેમાં બે લોકો માર્યા ગયા હતા. કલાકો પછી, દમ્મામના કિંગ ફહદ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક પર થયેલા હુમલામાં વધુ એકનું મોત થયું હતું, અને વોશિંગ્ટને બિન-ઇમરજન્સી સ્ટાફ અને તેમના પરિવારોને સાઉદી અરેબિયા છોડી દેવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આ હુમલાઓ અગાઉ થયેલા નુકસાનને કારણે હોર્મુઝની ખાડીને બાયપાસ કરવા માટેનો સાઉદી અરબનો મુખ્ય માર્ગ એવી પૂર્વ-પશ્ચિમ પાઇપલાઇન પર પણ ક્રૂડ ઓઈલનો સપ્લાય અટકી ગયો હતો. ઉપરાંત ફક્ત ઓક્ટોબરમાં જ શિપિંગ પર 28 હુમલાઓ થયા હતા.

બ્રેન્ટ ક્રૂડ સપ્તાહની મધ્યમાં 110 ડોલરથી ઉછળીને શુક્રવારે 116 ડોલરે પહોંચી ગયું હતું. સામાન્ય રીતે યુદ્ધનું પ્રીમિયમ સોનાને સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે ટેકો આપે છે. પરંતુ આ વખતે બજાર તેને મોંઘવારી વધવાના સંકેત તરીકે જોઈ રહ્યું છે. મોંઘું ક્રૂડ ઓઈલ લાંબા સમય સુધી મોંઘવારીને ઊંચી રાખી શકે છે. જેથી અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજદર ઘટાડવાના બદલે વધારવાની સંભાવના વધી જાય છે, જે સોના અને ચાંદીના ભાવ પર દબાણ નાંખે છે.

કરન્સી હિલચાલ

ડોલર ઇન્ડેક્સ ૧૦૧.૪૫ થી ૧૦૨.૦૮ ની સાંકડી શ્રેણીમાં રહ્યો છે અને ૦.૦૩%ના નજીવા ઘટાડા સાથે ૧૦૧.૭૫ પર બંધ થયો હતો. સોમવારે મજબૂત ડોલરની અસર સોનાના ભાવ પર પડી હતી, પરંતુ ગુરુવારે ડોલર સ્થિર હતો ત્યારે પણ સોનાના ભાવમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. USDINR (ડોલર-રૂપિયાનો વિનિમય દર)ની સ્થિતિ પણ કંઈક આવી જ રહી. વિદેશી મૂડીપ્રવાહ અને RBIના ટેકાને કારણે ગુરુવારે રૂપિયો મજબૂત થઈને લગભગ ૯૪.૩૩ ના સ્તરે પહોંચ્યો હતો, જે છેલ્લા છ અઠવાડિયામાં તેનું શ્રેષ્ઠ સ્તર હતું. જોકે, શુક્રવારે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉછાળો આવતા રૂપિયાએ પોતાની આ લીગ ગુમાવી દીધી અને તે ૯૪.૯૩ ના સ્તરે બંધ થયો. ચલણના મૂલ્યમાં ખાસ ફેરફાર ન હોવાથી, MCX પર સોનાના ભાવ COMEX (આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર)ના ભાવને અનુરૂપ જ રહ્યા. ભારત માટે, આગામી સપ્તાહોમાં ક્રૂડ ઓઈલની આયાતનું બિલ રૂપિયાના મૂલ્ય માટે સૌથી મોટું જોખમ બની રહેશે.

રોકાણ અને રીટેલ માગ

લાંબા ગાળાના ખરીદદારો બજારમાં ક્યાંય ગયા નથી. 'પીપલ્સ બેંક ઓફ ચાઈના'એ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ૨૧ ટન સોનું ખરીદ્યું છે; સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩ પછીની આ તેમની સૌથી મોટી માસિક ખરીદી છે અને સતત ૨૩મા મહિને તેમણે ખરીદી કરી છે, જેનાથી તેમનો સોનાનો ભંડાર વધીને ૨,૧૯૬ ટન પર પહોંચ્યો છે. 'વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ'ના આંકડા દર્શાવે છે કે ઓગસ્ટ મહિનામાં વિવિધ દેશોની મધ્યસ્થ બેંકોએ ચોખ્ખી ૩૯ ટન સોનાની ખરીદી કરી હતી, જેનાથી વર્ષ દરમિયાન કુલ ખરીદી ૧૭૦ ટન થઈ છે. આમાં પોલેન્ડ ૯૮ ટનની ખરીદી સાથે મોખરે છે. આ પ્રકારની ખરીદી ભાવમાં આવતા ઘટાડાને રોકી શકતી નથી, પરંતુ તે સામાન્ય રીતે ભાવમાં આવતા ઘટાડાની અસરને શોષી લે છે.

ETF (ઈટીએફ)ના પ્રવાહો વિરોધાભાસી ચિત્ર રજૂ કરે છે. પશ્ચિમી રોકાણકારોએ સોનામાં તેમનું રોકાણ ઘટાડ્યું છે; ૯ ઓક્ટોબરના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન 'SPDR ગોલ્ડ શેર્સ'માંથી આશરે ૩૩૦ મિલિયન ડોલરનો આઉટફ્લો જોવા મળ્યો હતો. તેની સામે ભારતીય રોકાણકારોનું વલણ અલગ છે: AMFI (એમ્ફી)ના ડેટા મુજબ, સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ગોલ્ડ ETFમાં ₹૪,૪૫૧ કરોડનું રોકાણ આવ્યું છે, જે અગાઉના મહિનાની સરખામણીમાં ૭૧% વધારે છે. આ ઉપરાંત, સિલ્વર ETFમાં ₹૧,૯૭૪ કરોડનું રોકાણ આવ્યું છે.

ભારતમાં, નીચા ભાવે તહેવારોની ખરીદી શરૂ થઈ. 20 ઓક્ટોબરના રોજ દશેરાના પગલે ખરીદદારો શોરૂમમાં પાછા આવ્યા અને ડીલર પ્રીમિયમ સત્તાવાર સ્થાનિક ભાવો કરતાં $9 પ્રતિ ઔંસ સુધી વધી ગયું, જે એક અઠવાડિયા પહેલા $7 હતું. જોકે, ઉદ્યોગના અંદાજ મુજબ દશેરાની ખરીદી ગયા વર્ષે 7-10% ઓછી છે, અને જૂના સોનાનો વિનિમય હવે સામાન્ય 30%ની તુલનામાં લગભગ અડધો હિસ્સો ધરાવે છે. સપ્ટેમ્બરમાં સોનાની આયાત એક વર્ષ પહેલા $9.61 બિલિયનથી ઘટીને $1.8 બિલિયન થઈ ગઈ. ચીનમાં, ફિઝિકલ સોનાની માગ $9-10 પ્રતિ ઔંસના પ્રીમિયમ પર સ્થિર હોવાના સંકેત મળે છે.

આ સપ્તાહની સ્થિતિ

આ એક વ્યસ્ત સપ્તાહ છે, અને ફેડનો નિર્ણય મુખ્ય ઘટના છે. હૉકીશ માર્ગદર્શન સાથેનું હોલ્ડ મોટે ભાગે કિંમતી છે, તેથી નરમ સ્વર અથવા ઠંડા PCE પ્રિન્ટ શોર્ટ કવરિંગને વેગ આપી શકે છે. સાઉદી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર વધુ હુમલાઓ વાઇલ્ડ કાર્ડ રહે છે.

• ફેડ (Fed)નો નિર્ણય: ૪.૦૦%, દર યથાવત રહેવાની અપેક્ષા છે. આ જાહેરાત ૨૮ ઓક્ટોબરે ૨૩:૩૦ IST (ભારતીય પ્રમાણભૂત સમય) પર આવશે, અને ગુરુવારે ૦૦:૦૦ IST પર વોર્શ (Warsh)ની પત્રકાર પરિષદ શરૂ થશે.

• યુએસ (US)નો ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળાનો જીડીપી (GDP): ૩.૨% રહેવાની અપેક્ષા છે, જે અગાઉ ૨.૨% હતો. આ આંકડા ૨૯ ઓક્ટોબરે ૧૮:૦૦ IST પર જાહેર થશે.

• કોર પીસીઈ (Core PCE): માસિક ધોરણે ૦.૩% રહેવાની અપેક્ષા છે, જે અગાઉ ૦.૨% હતો. આ આંકડા જીડીપીની સાથે જ જાહેર થશે.

• ઈસીબી (ECB)નો નિર્ણય: ડિપોઝિટ રેટ ૨.૫૦% પર યથાવત રહેવાની અપેક્ષા છે; આ જાહેરાત ૨૯ ઓક્ટોબરે ૧૮:૪૫ IST પર આવશે.

• બેંક ઓફ જાપાન: વ્યાજ દર ૧.૨૫% પર યથાવત રહેવાની અપેક્ષા છે; આ જાહેરાત ૩૦ ઓક્ટોબરે ૦૮:૩૦ IST પર આવશે.

ટેકનિકલ આઉટલૂક

સ્પૉટ ગોલ્ડ માટે પ્રતિ ઔંસ ૪,૦૭૫ ડોલરના સ્તરે રેઝિસ્ટન્સ છે, જ્યારે પ્રતિ ઔંસ ૩,૯૬૦ ડોલર અને પ્રતિ ઔંસ ૩,૮૯૦ ડોલરના સ્તરે સપોર્ટ છે. સ્પૉટ સિલ્વર માટે પ્રતિ ઔંસ ૫૨.૪૦ ડોલરના સ્તરે સપોર્ટ અને પ્રતિ ઔંસ ૫૫.૮૦ ડોલરના સ્તરે રેસિસ્ટન્સ છે. MCX પર, સોના માટે પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹૧,૪૦,૦૦૦ - ₹૧,૩૯,૦૦૦ના સ્તરે સપોર્ટ અને પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹૧,૪૫,૫૦૦ના સ્તરે રેસિસ્ટન્સ છે; જ્યારે ચાંદી માટે પ્રતિ કિલો ₹૧,૯૦,૦૦૦ના સ્તરે સપોર્ટ અને ₹૨,૦૨,૦૦૦ના સ્તરે રેસિસ્ટન્સ છે.

નજીકના ભવિષ્યમાં વલણ સુધારાત્મક છે, પરંતુ ધનતેરસ (6 નવેમ્બર) અને દિવાળી (8 નવેમ્બર)ની આસપાસ સેન્ટ્રલ બેંકની સ્થિર ખરીદી અને માંગ ઘટાડાને દૂર કરશે. અમે બાઉન્સનો પીછો કરવા કરતાં સપોર્ટની નજીક તબક્કાવાર ખરીદી કરવાની ભલામણ કરીશું.

લેખિકા : ડો. રેનિશા ચૈનાની

ચીફ રિસર્ચ ઓફિસર, ઓગ્મોન્ટ - ગોલ્ડ ફોર ઓલ

આ પણ જૂઓ

Watch onYouTube