ભારતનો GDP Growth 7.3% રહેવાનો અંદાજ: નાણા મંત્રાલય

નાણાં મંત્રાલયે નાણાકીય વર્ષ 2026–27ના જુલાઈ–સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિદર 7.3% રહેવાનો અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે. આ અનુમાન RBIના 6.4%ના અંદાજ કરતાં 0.9 ટકાવારી પોઇન્ટ વધુ છે. જોકે, મંત્રાલયે વધતા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડ અને વિદેશી મૂડીના પ્રવાહમાં અનિશ્ચિતતા સામે સાવચેત રહેવાની જરૂરિયાત દર્શાવી છે.

ભારતીય અર્થતંત્રની વૃદ્ધિ અંગે નાણાં મંત્રાલયે RBI કરતાં વધુ ઊંચો અંદાજ રજૂ કર્યો છે. ગુરુવારે જાહેર થયેલા સપ્ટેમ્બરના Monthly Economic Reviewમાં મંત્રાલયે જણાવ્યું કે નાણાકીય વર્ષ 2026–27ના બીજા ક્વાર્ટરમાં પણ વિકાસની ગતિ આગળ વધી છે, જોકે તેની ઝડપ પ્રથમ ક્વાર્ટરની સરખામણીએ થોડી સંયમિત રહી છે. મંત્રાલયના ‘નાઉકાસ્ટિંગ’ માપદંડ મુજબ, જુલાઈ–સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિદર 7.3% રહી શકે છે. તેની સામે RBIએ આ સમયગાળા માટે 6.4% વૃદ્ધિનું અનુમાન આપ્યું હતું. આ બંને અંદાજ વચ્ચે 0.9 ટકાવારી પોઇન્ટનો તફાવત છે. બીજા ક્વાર્ટરના સત્તાવાર GDP આંકડા આંકડા મંત્રાલય દ્વારા 30 નવેમ્બરે જાહેર કરવામાં આવશે.

નાઉકાસ્ટિંગ શું છે અને RBIના અંદાજથી તફાવત કેમ?

નાઉકાસ્ટિંગ એવી પદ્ધતિ છે જેમાં તાજેતરમાં ઉપલબ્ધ થયેલા આર્થિક આંકડાના આધારે વર્તમાન સમયગાળા અથવા નજીકના ભવિષ્ય માટેના અનુમાન સતત અપડેટ કરવામાં આવે છે. નાણાં મંત્રાલયે આ માપદંડનો પરિચય આ વર્ષની ઇકોનોમિક સર્વેમાં કરાવ્યો હતો. RBIએ બીજા ક્વાર્ટર માટેનો 6.4%નો અંદાજ 5 ઑગસ્ટે આપ્યો હતો. ત્યારબાદ 31 ઑગસ્ટે જાહેર થયેલા આંકડામાં એપ્રિલ–જૂન ક્વાર્ટરનો GDP વૃદ્ધિદર 7.8% નોંધાયો હતો, જે RBIના 7%ના અનુમાન કરતાં વધુ હતો તેવી વિગતો પ્રાપ્ત થઈ છે.

7 ઑક્ટોબરે RBIની નીતિ જાહેરાત પર નજર

RBIની મોનેટરી પોલિસી કમિટી આગામી સપ્તાહે બેઠક કરશે અને 7 ઑક્ટોબરે વ્યાજદર અંગેનો નિર્ણય જાહેર કરશે. આ સાથે કેન્દ્રીય બેંક વૃદ્ધિ અને મોંઘવારીના અનુમાન પણ અપડેટ કરશે. હાલ RBIએ સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ 2026–27 માટે સરેરાશ GDP વૃદ્ધિદર 6.7% રહેવાનો અંદાજ આપ્યો છે. અહેવાલ મુજબ, નીતિ દરમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.5% કરવાની અપેક્ષા વધી રહી છે. જોકે, આ બજારની અપેક્ષા છે; અંતિમ નિર્ણય MPCની જાહેરાત બાદ સ્પષ્ટ થશે.

ચાર આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓએ પણ વૃદ્ધિના અંદાજ વધાર્યા

એપ્રિલ–જૂન ક્વાર્ટરમાં અપેક્ષા કરતાં વધુ વૃદ્ધિ નોંધાયા બાદ અનેક અર્થશાસ્ત્રીઓ અને સંસ્થાઓએ ભારતના વિકાસ અંગેના અનુમાન વધાર્યા છે. 23 સપ્ટેમ્બરે S&P Global Ratings, Fitch Ratings, OECD અને Asian Development Bank (ADB)એ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટેના વૃદ્ધિ અંદાજમાં 40થી 80 બેસિસ પોઇન્ટ, એટલે કે 0.4થી 0.8 ટકાવારી પોઇન્ટનો વધારો કર્યો હતો. તેમના સુધારેલા અંદાજ 6.9%થી 7.1%ની વચ્ચે છે.

મજબૂત વૃદ્ધિ છતાં વૈશ્વિક પડકારો અંગે ચેતવણી

નાણાં મંત્રાલયે જણાવ્યું કે ભારતે કોવિડ પછી નોંધાયેલી સારી વૃદ્ધિના આધારે નિશ્ચિંત થઈ જવું જોઈએ નહીં. બદલાતી ભૂરાજકીય અને વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિમાં દરેક ક્વાર્ટરમાં વિકાસની ગતિ જાળવવી નીતિ નિર્માતાઓ માટે પડકાર બની રહેશે. મંત્રાલયે વધતા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, ઊંચી વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડ અને અમેરિકા સાથેના વેપાર સંબંધોની અનિશ્ચિતતાને મુખ્ય જોખમ ગણાવ્યાં છે. AI ક્ષેત્રના ઊંચા મૂલ્યાંકનોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો હજુ શરૂ થયો નથી, એવી પણ મંત્રાલયે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે ભારત સહિતના વિકાસશીલ દેશો માટે વિદેશી મૂડી આકર્ષવી મુશ્કેલ બની શકે છે. મંત્રાલયના મતે, ભારતીય નાણાકીય અસ્કયામતો અને ચલણ પર ટૂંકા ગાળાનું દબાણ યથાવત્ છે.

વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલીથી રૂપિયા પર દબાણ

અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સ્થાનિક નાણાકીય બજારોમાંથી વિદેશી મૂડી બહાર જવાથી અને સીધા વિદેશી રોકાણનો પ્રવાહ નબળો રહેવાથી રૂપિયા પર દબાણ વધ્યું છે. મે મહિનામાં રૂપિયો લગભગ પ્રતિ ડોલર ₹97ની સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ તે હાલમાં ₹95.98 પ્રતિ ડોલર આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. RBIની રાહતવાળી સ્વેપ વ્યવસ્થા હેઠળ માત્ર ત્રણ મહિનામાં Foreign Currency Non-Resident (Bank), એટલે કે FCNR(B), થાપણો મારફતે 133 અબજ ડોલર આવ્યા હોવાથી રૂપિયાને થોડો ટેકો મળ્યો છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2026–27માં અત્યાર સુધી વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય શેર અને બોન્ડમાંથી કુલ 9.36 અબજ ડોલરનું રોકાણ પાછું ખેંચ્યું છે. અગાઉના નાણાકીય વર્ષ 2025–26માં તેમની વેચવાલી 16.59 અબજ ડોલર રહી હતી.

નેટ FDIમાં સુધારો

સીધા વિદેશી રોકાણના મોરચે સ્થિતિમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે. જુલાઈમાં નેટ FDI 7.35 અબજ ડોલર રહ્યું હતું, જે પાંચ વર્ષથી વધુ સમયની સૌથી ઊંચી સપાટી છે. નાણાકીય વર્ષ 2026–27ના પ્રથમ ચાર મહિનામાં કુલ નેટ FDI પ્રવાહ 13.43 અબજ ડોલર રહ્યો હતો. તેની સરખામણીએ, 2024–25 અને 2025–26 બંને વર્ષ મળીને નેટ FDI માત્ર 7.7 અબજ ડોલર રહ્યું હતું. નાણાં મંત્રાલયને અપેક્ષા છે કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં નેટ FDIનો પ્રવાહ ગયા વર્ષ કરતાં સારો રહેશે.

સરકારે જણાવ્યું કે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા ઓછી થતાં ભારતની આંતરિક વિકાસક્ષમતા ફરી રોકાણકારોનું ધ્યાન ખેંચી શકે છે. તે માટે દેશે અર્થતંત્રમાં સ્પર્ધાને પ્રોત્સાહન આપવાનું કામ સતત ચાલુ રાખવું પડશે. સરકારનાં મતે, સફળ, નવીનતા આધારિત અને મેન્યુફેક્ચરિંગમાં મજબૂત અર્થતંત્ર બનાવવા માટે સ્પર્ધાત્મકતા જરૂરી છે. સરકારના તમામ સ્તરે બહેતર શાસન અને નીતિઓ અમલમાં મૂકવાની ક્ષમતા વધારવી તેમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.

આ પણ વાંચો: Crude Oil Shock: પાછલાં ત્રણ દાયકામાં વૈશ્વિક ક્રૂડ આંચકાને ભારતીય બજારે કેવી રીતે પચાવ્યો

આ પણ જુઓ:

Watch onYouTube