રેપો રેટમાં હજી 100થી 125 બેસિસ પોઇન્ટનો વ્યાજદર વધારો થઈ શકેઃ સુયશ ચૌધરી

ઓક્ટોબરની નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)એ અપેક્ષા મુજબ નીતિગત વ્યાજદરમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કર્યો છે. જોકે, બજારની સામાન્ય અપેક્ષાથી વિપરીત, નીતિનું વલણ બદલીને ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઇટનિંગ’ કરવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણયનો સ્પષ્ટ સંકેત છે કે હાલની પરિસ્થિતિમાં નજીકના ગાળામાં વ્યાજદર ઘટાડાની શક્યતા નથી. આગળની કાર્યવાહી પરિસ્થિતિ અનુસાર વ્યાજદર વધારવાની અથવા યથાવત્ રાખવાની હોઈ શકે છે. અમારા મૂલ્યાંકન મુજબ, આજના વધારા સહિત આ ચક્રમાં કુલ 100થી 125 બેસિસ પોઇન્ટનો વ્યાજદર વધારો થઈ શકે છે. જોકે, આ અમારો વર્તમાન અભિપ્રાય છે; MPCએ વધારાના ચક્રની અવધિ કે કુલ કદ અંગે કોઈ નિશ્ચિત સંકેત આપ્યો નથી.

સ્થાનિક અર્થતંત્ર મજબૂત, પરંતુ વૈશ્વિક જોખમો વધ્યાં

નીતિ સમીક્ષામાં ઊર્જાના ભાવ, વેપાર અંગેની અનિશ્ચિતતા, વિકસિત અર્થતંત્રોમાં વધતી બોન્ડ યીલ્ડ અને મજબૂત થતા ડોલરથી ઊભાં થયેલાં જોખમોને સ્વીકારવામાં આવ્યાં છે. તેમ છતાં, સ્થાનિક અર્થતંત્રની સ્થિતિ મોટાભાગે મજબૂત માનવામાં આવી છે. ખાનગી વપરાશ અને સ્થિર રોકાણની મજબૂતી, માલસામાનની નિકાસમાં સુધારો તથા સેવાઓની નિકાસમાં જળવાયેલો ઉત્સાહ વૃદ્ધિને ટેકો આપી રહ્યાં છે. જુલાઈ–ઓગસ્ટના હાઇ-ફ્રિક્વન્સી સૂચકાંકો પણ સ્થાનિક આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં ગતિ જળવાયેલી હોવાનું દર્શાવે છે. જોકે, વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા, સપ્લાય ચેઇનમાં અવરોધ અને હવામાન સંબંધિત ઘટનાઓનાં જોખમો યથાવત્ છે. આ પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને નાણાકીય વર્ષ 2026–27 માટે વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ 40 બેસિસ પોઇન્ટ વધારીને 7.1% કરવામાં આવ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2027–28ના પ્રથમ ત્રિમાસિક માટે પણ વૃદ્ધિનો અંદાજ 7.1% રાખવામાં આવ્યો છે.

ફુગાવાનું દબાણ હવે વધુ વ્યાપક બની રહ્યું છે

ખાદ્ય અને ઇંધણના ભાવને કારણે ફુગાવામાં તાજેતરમાં વધારો થયો છે. તેની સાથે જ વિવિધ કોમોડિટીમાં ભાવદબાણ વિસ્તરવાના સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે. કોર ફુગાવામાં વધારો અને ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંકના વધુ મોટા હિસ્સામાં ઊંચો ફુગાવો એ સૂચવે છે કે ભાવવધારો ધીમે ધીમે વધુ વ્યાપક બની રહ્યો છે.નાણાકીય વર્ષ 2026–27 માટે CPI ફુગાવાનો અંદાજ 20 બેસિસ પોઇન્ટ વધારીને 5.2% કરવામાં આવ્યો છે. આગામી નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક માટેનો અંદાજ 30 બેસિસ પોઇન્ટ વધારીને 5.6% કરવામાં આવ્યો છે. અહીં MPCએ કરેલી સ્પષ્ટતા મહત્વની છે: ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઇટનિંગ’નો અર્થ આપમેળે લાંબું કે મોટા કદનું વ્યાજદર વધારાનું ચક્ર નથી. આગળના નિર્ણયો વાસ્તવિક વૃદ્ધિ અને ફુગાવાની સ્થિતિ, મૂળભૂત ફુગાવાના વલણ, ભાવદબાણના વિસ્તરણ તથા માંગની અસર પર આધારિત રહેશે.

પુરવઠાના આંચકાની આગળની અસર પર નજર

પુરવઠાને કારણે ઊભા થતા ફુગાવામાં નાણાકીય નીતિની મુખ્ય ભૂમિકા તેની આગળની અસરોને મર્યાદિત કરવાની છે. શરૂઆતનો ભાવવધારો લોકોની ફુગાવા અંગેની અપેક્ષાઓ અને કંપનીઓની ભાવ નક્કી કરવાની રીતમાં સ્થાયી થવા લાગે, ત્યારે ફુગાવાનું દબાણ વધુ ટકાઉ બની શકે છે. આ અસરો દેખાવામાં સમય લાગે છે અને ઉપલબ્ધ આંકડામાંથી તેને સ્પષ્ટ રીતે અલગ તારવવી મુશ્કેલ હોય છે. તેથી ફુગાવાની અપેક્ષાઓ, કંપનીઓની ભાવ નક્કી કરવાની વર્તણૂક, કોર ફુગાવો અને કેટલા વ્યાપક સ્તરે ભાવ વધી રહ્યા છે તે દર્શાવતા સૂચકાંકો મહત્વના બને છે. જોકે, ઊર્જા અને અન્ય ઇનપુટના ઊંચા ખર્ચની સીધી અસર તથા ફુગાવાની અપેક્ષાઓથી ઊભી થતી આગળની અસર વચ્ચે ભેદ કરવો સરળ નથી. MPCના મૂલ્યાંકન મુજબ, ફુગાવાની ઊંચી અપેક્ષાઓ અને ભાવવધારો વ્યાપક બનવાના કેટલાક પુરાવા છે, પરંતુ પુરવઠાનું દબાણ કંપનીઓની ભાવ નક્કી કરવાની વર્તણૂકમાં સ્થાયી થવાના સંકેતો હજુ મર્યાદિત છે. માંગને કારણે ભાવદબાણ વધવાના પુરાવા પણ મર્યાદિત છે. તેમ છતાં, નાણાં અને ધિરાણમાં મજબૂત વૃદ્ધિ આગળ જતાં માંગ આધારિત ફુગાવાનું જોખમ ઊભું કરી શકે છે.

વૈશ્વિક પરિસ્થિતિના કેન્દ્રમાં મૂડી માટેની સ્પર્ધા

અમારા મતે, હાલની વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિને સમજવા માટે સૌથી મહત્વનો મુદ્દો છે—મૂડી મેળવવા માટેની તીવ્ર વૈશ્વિક સ્પર્ધા. વિકસિત વિશ્વના મોટા ભાગમાં રાજકોષીય નીતિમાં થતા ફેરફારો વચ્ચે આર્થિક વૃદ્ધિને આગળ ધપાવવાની જવાબદારી AI સંબંધિત ખાનગી મૂડીરોકાણ તરફ ખસતી દેખાય છે. અમેરિકામાં 2020થી સરેરાશ નોમિનલ વૃદ્ધિદર 6.2% રહ્યો છે, જ્યારે તેના પહેલાંનાં નવ વર્ષમાં તે 4.1% હતો. ગયા વર્ષના મધ્યથી આવેલી મંદ ગતિ બાદ અમેરિકન અર્થતંત્ર ફરી વેગ પકડતું જણાય છે. આ સાથે AI માળખાના નિર્માણ માટે ઋણ દ્વારા થતા વધુ મૂડીરોકાણે બોન્ડ યીલ્ડને વધુ ઊંચી ધકેલી છે. અહીં ખાસ નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં તાજેતરનો વધારો ફુગાવાની અપેક્ષાઓ વધવાને બદલે ‘વાસ્તવિક’ યીલ્ડ વધવાને કારણે થયો છે. મજબૂત વૃદ્ધિ સૂચકાંકો અને ફેડની વિશ્વસનીયતાને મળેલા નવા ટેકાથી ડોલર ઇન્ડેક્સ પણ તાજેતરમાં મજબૂત થયો છે.

RBIની નીતિ માટે ઉપલબ્ધ અવકાશ મર્યાદિત

વૈશ્વિક સ્તરે ઊંચા વાસ્તવિક વ્યાજદર અને વિવિધ કોમોડિટીના ભાવ પર વ્યાપક દબાણ આજની નીતિ સમીક્ષાની મહત્વની પૃષ્ઠભૂમિ છે. વલણમાં ફેરફારે આજના વ્યાજદર વધારાને વધુ વજન આપ્યું છે અને આગળ જરૂર પડે તો પગલાં લેવાની તૈયારી દર્શાવી છે. ભારત ઊર્જાની આયાત કરતો અને ચાલુ ખાતાની ખાધ ધરાવતો દેશ છે. તેથી તેને ડોલરના પૂરતા પ્રવાહની જરૂર રહે છે. અત્યંત કડક વૈશ્વિક નાણાકીય પરિસ્થિતિમાં સ્થાનિક નાણાકીય સ્થિતિને પ્રભાવિત કરવાની RBIની ક્ષમતા મર્યાદિત રહે છે. નાણાકીય નીતિના નિર્ણયો સ્થાનિક કારણોથી લેવાય છે, પરંતુ તે નિર્ણયો માટે ઉપલબ્ધ અવકાશ વૈશ્વિક પરિબળો પણ નક્કી કરે છે. હાલ ઊંચી વૈશ્વિક વાસ્તવિક યીલ્ડ અને કોમોડિટીમાં વિસ્તરતું ભાવદબાણ RBI અને MPC માટે આ અવકાશ મર્યાદિત કરે છે. હાલ પ્રવાહિતા વ્યવસ્થાપનનો હેતુ વેઇટેડ એવરેજ કોલ રેટને નીતિગત દર સાથે સુસંગત રાખવાનો છે. તેમ છતાં, નાણાં અને ધિરાણની મજબૂત વૃદ્ધિને માંગ આધારિત ફુગાવાના સંભવિત જોખમ તરીકે દર્શાવવી ધ્યાન આપવા જેવી બાબત છે.

ફિક્સ્ડ ઇન્કમમાં સાવચેત અભિગમ

આ પરિસ્થિતિમાં અમે અમારા અનેક ફિક્સ્ડ ઇન્કમ ફંડમાં ડ્યુરેશન જોખમ અંગે સાવચેતથી અત્યંત સાવચેત સ્થિતિ જાળવી રહ્યા છીએ. વૈશ્વિક વાસ્તવિક યીલ્ડ, કોમોડિટીના ભાવદબાણ અને મૂડી માટેની સ્પર્ધામાં નરમાઈના સંકેતો પર અમારી નજીકથી નજર રહેશે. આગળનો અભિગમ બદલાતી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ અને સ્થાનિક વૃદ્ધિ–ફુગાવાના આંકડા અનુસાર નક્કી થશે.

લેખક: Suyash Choudhary, CIO-Fixed Income, Bandhan AMC