કપાસના ભાવમાં ₹1500નો કડાકો: ડબલ આવકના દાવા વચ્ચે ખેડૂતો કેમ દેવામાં ડૂબ્યા?

Cotton Prices: ગુજરાતના અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ સમાન કૃષિ ક્ષેત્રમાં હાલમાં એક અત્યંત ચિંતાજનક અને ગંભીર પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે. આપણા રાજ્યમાં કપાસને 'સફેદ સોનું' કહેવામાં આવે છે, પરંતુ આ સફેદ સોનું પકવતા લાખો ખેડૂતોની હાલત આજે કફોડી બની ગઈ છે. ખેડૂતોને તેમના પાકના પૂરતા અને પોષણક્ષમ ભાવ મળી રહ્યા નથી, જેના કારણે તેઓ આર્થિક ભીંસમાં મુકાઈ ગયા છે. એક તરફ બિયારણ, રાસાયણિક ખાતર અને ખેતમજૂરીના ખર્ચમાં કમરતોડ વધારો થયો છે, તો બીજી તરફ બજારમાં કપાસના ભાવ તળિયે બેસી ગયા છે. આ બેવડા મારને કારણે ધરતીપુત્રો માટે ખેતી કરવી અત્યંત મુશ્કેલ બની ગઈ છે. કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રાલય દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા સત્તાવાર આંકડાઓ જ આ કડવી વાસ્તવિકતાની સાક્ષી પૂરે છે.

સરકાર વારંવાર ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાની જાહેરાતો અને દાવાઓ કરે છે, પરંતુ જમીની હકીકત સાવ વિપરીત છે. ચાલુ સીઝનમાં કપાસના વાવેતર અને જાળવણી પાછળ ખેડૂતોએ એકર દીઠ હજારો રૂપિયાનો માતબર ખર્ચ કર્યો છે. પરંતુ જ્યારે આકરી મહેનત પછી પાક તૈયાર થઈને બજારમાં વેચાવા આવે છે, ત્યારે સરકારી ટેકાના ભાવ અને ખુલ્લા બજારના ભાવ એટલા નીચા હોય છે કે ખેડૂતની પડતર કિંમત પણ માંડ વસૂલ થાય છે. ખેડૂતોનો સીધો આક્ષેપ છે કે બજારમાં મોટા વેપારીઓની મિલીભગત ચાલી રહી છે અને સરકાર દ્વારા થતી ખરીદી પણ સાવ અપૂરતી છે, જેના પરિણામે ખેડૂતોને ભારે નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે. ડુંગળી અને અન્ય રોકડિયા પાકોની જેમ કપાસમાં પણ સરકારી ટેકાના ભાવ વાસ્તવિક ઉત્પાદન ખર્ચની સરખામણીમાં ઘણા જ ઓછા સાબિત થયા છે.

જો આપણે સરકારના સત્તાવાર રિપોર્ટ અને આંકડાઓ પર નજર કરીએ, તો વર્ષ 2022-23 ની સરખામણીમાં કપાસના સરેરાશ મોડેલ ભાવમાં સતત અને મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.

આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે વર્ષ 2022-23 માં કપાસનો જે સરેરાશ ભાવ 8829 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતો, તે વર્ષ 2025-26 માં ઘટીને માત્ર 7249 રૂપિયા થઈ ગયો છે. આમ, ખેડૂતોને પ્રતિ ક્વિન્ટલે સીધું 1500 રૂપિયાથી વધુનું જંગી નુકસાન વેઠવું પડી રહ્યું છે. એક સમયે જે કપાસ ઊંચા ભાવે વેચાતો હતો, તેના ભાવ આજે આટલી હદે ગગડી જતાં ખેડૂતો માટે પોતાના ઘરનું ગુજરાન ચલાવવું પણ અતિ મુશ્કેલ બની ગયું છે.

આવા વિષમ સંજોગોમાં ખેડૂતોને પોતાના આગામી પાક માટે નવું ધિરાણ મેળવવા માટે ફાંફાં મારવા પડે છે. પૂરતા બજારભાવ ન મળવાને લીધે સહકારી મંડળીઓ અને બેંકોમાંથી લીધેલી ખેતીની લોન સમયસર ભરપાઈ કરવી તેમના માટે અશક્ય બની ગઈ છે. એક તરફ કમોસમી વરસાદ કે દુકાળ જેવી કુદરતી આપત્તિઓનો માર અને બીજી તરફ બજારમાં વેપારીઓ દ્વારા મળતા અન્યાયી ભાવ – આ બંને પરિબળોએ ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતના ખેડૂતોને દેવાના એક મોટા ચક્રવ્યૂહમાં ધકેલી દીધા છે. જો સમયસર યોગ્ય ટેકાના ભાવ નહિ મળે તો લાખો ખેડૂતો પાયમાલ થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચોઃ દર્દીઓને મોટી રાહત: 137 કેન્સરની દવાઓના ભાવમાં 96% સુધીનો ઘટાડો, 9 નવેમ્બરથી લાગુ

આ પણ જુઓ

Watch onYouTube