Personal Finance

ગ્રેચ્યુઇટી ગણતરી: જો તમારો પગાર ₹60,000 છે તો 10 વર્ષની નોકરી પછી કેટલા રૂપિયા મળશે?

કંપનીમાં 5 વર્ષથી વધુ કામ કરનારા કર્મચારીઓ માટે ગ્રેચ્યુઇટીના નિયમો, ફોર્મ્યુલા અને ક્લેમ કરવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા સરળ ભાષામાં સમજો.

desk@kuberanowPublished On : 8 Nov 2026

gratuity calculation for 60000 salary 10 years service — AI generator

મુખ્ય મુદ્દાઓ

ગ્રેચ્યુઇટી મેળવવા માટે એક જ કંપનીમાં ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષની સતત સેવા હોવી ફરજિયાત છે.
ગ્રેચ્યુઇટીની ગણતરી (છેલ્લો પગાર) × (15/26) × (કામ કરેલા વર્ષો) ના સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે.
₹60,000 નો છેલ્લો પગાર અને 10 વર્ષની સેવા હોય તો આશરે ₹3.46 લાખ ગ્રેચ્યુઇટી મળે છે.
નોકરી છોડ્યાના 30 દિવસમાં ફોર્મ I અને જરૂરી દસ્તાવેજો જમા કરાવ્યા બાદ રકમ ખાતામાં ટ્રાન્સફર થાય છે.

Gratuity Calculation: કોઈપણ કંપનીમાં લાંબા સમય સુધી વફાદારીપૂર્વક કામ કરવાથી કર્મચારીને દર મહિનાના પગાર અને પીએફ (PF) ઉપરાંત પણ એક મોટો આર્થિક લાભ મળે છે, જેને આપણે 'ગ્રેચ્યુઇટી' (Gratuity) તરીકે ઓળખીએ છીએ. જોકે, નોકરી કરતા દરેક માણસને આ રકમ મળતી નથી. સરકાર દ્વારા આ માટે કેટલાક ચોક્કસ નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. જો તમે પણ કોઈ કંપનીમાં લાંબા સમયથી કામ કરી રહ્યા છો અને તમારો વર્તમાન છેલ્લો પગાર ₹60,000 છે, તો 10 વર્ષની નોકરી પછી તમને કેટલી ગ્રેચ્યુઇટી મળશે? ચાલો, તેના નિયમો અને ગણતરીને એકદમ સરળ ભાષામાં સમજીએ.

ગ્રેચ્યુઇટી શું છે અને તે કોને મળે છે?

ગ્રેચ્યુઇટી એ વાસ્તવમાં કંપની દ્વારા પોતાના કર્મચારીને લાંબી અને સતત સેવા આપવા બદલ આપવામાં આવતો એક પ્રકારનો ઇનામી પુરસ્કાર છે. 'પેમેન્ટ ઓફ ગ્રેચ્યુઇટી એક્ટ, 1972' ના કાયદા અનુસાર, જે કંપનીમાં 10 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ કામ કરતા હોય ત્યાં આ નિયમ લાગુ પડે છે. જો કોઈ કર્મચારી એક જ કંપનીમાં સતત ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષ સુધી નોકરી કરે છે, તો જ તે ગ્રેચ્યુઇટી મેળવવા માટે હકદાર બને છે. 5 વર્ષ પૂરા કર્યા પછી જ્યારે તે નોકરી બદલે, નિવૃત્ત થાય અથવા રાજીનામું આપે ત્યારે તેને આ લાભ ચૂકવવામાં આવે છે. નિયમ મુજબ, આ રકમનો એક નાનો હિસ્સો કર્મચારીના પગારમાંથી કપાઈ શકે છે, પરંતુ તેનો મોટો ભાગ કંપની દ્વારા જ ચૂકવવામાં આવે છે. નોંધનીય છે કે, જે કંપનીઓ આ કાયદા હેઠળ નથી આવતી, તેઓ પણ ઈચ્છે તો પોતાના કર્મચારીઓને સ્વેચ્છાએ આ લાભ આપી શકે છે.

કેવી રીતે થાય છે ગ્રેચ્યુઇટીની ગણતરી?

ગ્રેચ્યુઇટીની ગણતરી માટે એક નિશ્ચિત ફોર્મ્યુલા બનાવવામાં આવી છે:ગ્રેચ્યુઇટી = (છેલ્લો પગાર) × (15/26) × (કંપનીમાં કામ કરેલા કુલ વર્ષો). અહીં 'છેલ્લો પગાર' એટલે તમારો બેઝિક પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થું (DA) મળીને થતી રકમ. આ ગણતરીમાં મહિનાના 30 દિવસને બદલે 26 દિવસ જ ગણવામાં આવે છે, કારણ કે 4 દિવસ રજાના (રવિવાર) બાદ કરવામાં આવે છે. વળી, દર એક વર્ષની સેવા માટે 15 દિવસનો પગાર ગ્રેચ્યુઇટી તરીકે ગણતરીમાં લેવાય છે.

₹60,000 ના પગાર પર કેટલી રકમ મળશે?

માની લો કે તમે એક જ કંપનીમાં સતત 10 વર્ષ કામ કર્યું છે. નોકરી છોડતી વખતે તમારો અંતિમ પગાર (બેઝિક + DA) ₹60,000 છે. તો ફોર્મ્યુલા મુજબ ગણતરી આ રીતે થશે:

60,000 × (15/26) × 10 = આશરે ₹3,46,154. એટલે કે, 10 વર્ષની સેવા પૂરી કર્યા પછી તમને ગ્રેચ્યુઇટી પેટે આશરે ₹3.46 લાખ જેટલી માતબર રકમ મળી શકે છે. (આ આંકડો એક ઉદાહરણ છે, વાસ્તવિક રકમ તમારા પગાર અને નોકરીના ચોક્કસ વર્ષોના આધારે અલગ હોઈ શકે છે.)

ગ્રેચ્યુઇટીનો દાવો (Claim) કેવી રીતે કરવો?

તમારી મહેનતના આ પૈસા મેળવવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ છે:

સમયસર અરજી કરો: નોકરી છોડ્યાના 30 દિવસની અંદર તમારી કંપનીના માનવ સંસાધન (HR) વિભાગનો સંપર્ક કરી 'ફોર્મ I' ભરીને જમા કરાવો.

જરૂરી દસ્તાવેજો: આ ફોર્મ સાથે તમારો ઓળખનો પુરાવો, PAN કાર્ડ, બેંક પાસબુકની નકલ અથવા રદ કરેલો ચેક (Cancelled Cheque) અને કંપની તરફથી મળેલ રાહત પત્ર (Relieving Letter) જોડવા જરૂરી છે.

ચકાસણી અને ચુકવણી: તમારા ફોર્મ અને દસ્તાવેજો સબમિટ કર્યા પછી કંપની તમારા સેવા રેકોર્ડની ચકાસણી કરે છે. નિયમ મુજબ, આ પ્રક્રિયા પૂરી થયાના 30 દિવસની અંદર ગ્રેચ્યુઇટીની રકમ સીધી તમારા બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર થઈ જાય છે.

વિલંબ થાય તો: જો નક્કી કરેલી સમયમર્યાદામાં ચુકવણી ન થાય, તો તમે સીધો જ તમારી કંપનીના HR અથવા નાણાં (Finance) વિભાગનો સંપર્ક કરી સ્ટેટસ વિશે પૂછપરછ કરી શકો છો.

આ પણ વાંચોઃ બેંક ઓફ બરોડા FD વ્યાજ દરોમાં મોટો ફેરફાર: 1 વર્ષના રોકાણ પર કેટલું મળશે વળતર?

આ પણ જુઓ